DUYURU: 9. SAYI İÇİN YAZILARINIZI 25 KASIM’A KADAR GÖNDEREBİLİRSİNİZ! 8. sayımızda “sanatın ideoloji ile ilişkisi”ne odaklanmıştık. Sanatın ideolojik yapılar ve toplumsal dinamiklerle kurduğu karşılıklı etkileşim, 9. sayımızda başka bir düzlemde karşımıza çıkacak. Bu kez odağımızda, “toplum mühendisliğinden çocuğu anlama çabasına, çocuk ve sahne ilişkisi” olacak. Çocuğu, eğlendirmelik bir figür ya da “yarının büyüğü” olmaklığı dışında; kendi varlığıyla sanatın merkezine yerleşen…
“SANAT, SABİT HAKÎKATLERİN DEĞİL, ÇOĞUL ANLAMLARIN ALANI” Dinçer Ateş Merhaba. Sanatla ideoloji arasında nasıl bir ilişki kurulabilir? Dosya yazılarında gözlemlenen yaklaşım; ideolojiyi belirleyici özne, sanatı ise onun söylemsel bir uzantısı olarak kavrıyor. Oysa sanat, bundan sıyrıldığında dönüştürücü bir kudret kazanmıyor mu? Sanatın özerkliği, onun etik ve epistemolojik değerini oluşturmuyor mu? Adorno, sanat yapıtının hem kendi tarihine hem de içinde üretildiği…
SANATI KUTSAMADAN, HAYATI ÇOĞALTARAK: MUHAMMET UZUNER’LE CAS’IN YOLCULUĞU Röportaj: Firuze Engin Söyleşiyi yayına hazırladığımız günlerde Tiyatro Eleştirmenler Birliği Türkiye Merkezi (TEB) 32. Tiyatro Ödülleri kapsamında Cihangir Atölye Sahnesi ve Muhammet Uzuner iki ayrı ödüle layık görüldü. “Tiyatroyu bir direniş ve farkındalık alanı olarak gören, yalnızca içerik değil biçim ve düşünce olarak da politik bir çizgi izleyen sanatçılara verilen” Genco Erkal…
AST’NİN 60 YILI AŞKIN YOLCULUĞUNU ÇAĞLAR DENİZ İLE KONUŞTUK: “TİYATRODA ESTETİK VE İDEOLOJİ” Röportaj: Funda Mete – Dinçer Ateş Sanatın ideoloji ile ilişkisini irdelediğimiz bu sayıda tiyatronun estetik bir sanat olmanın ötesinde toplumsal ve ideolojik bir işlev üstlenmesini ele almak istedik. Türkiye’de tiyatronun en köklü yapılarından biri olan Ankara Sanat Tiyatrosu (AST), 1963’ten bu yana muhalif çizgisiyle bu işlevin altını…
TAŞ İLE TOPRAK ARASINDA: İDEOLOJİ VE SANATI BİR-ARADA OKUMA DENEMESİ Bekir Şakir Konyalı İdeolojiler verili dünyanın inşa ve eleştirisi, arzulanan (olması istenen) bir dünyanın kâbusa da dönüşebilen müjdesidir. İdeolojiler modern mitlerdir. Bu cümleler, “ideoloji” ve “sanat” ilişkisini düşünürken okuma ve tecrübelerimin yön verdiği çağrışımların vardığı yerde belirdi. Bu iki kavramın -alt kümeleri ve türevlerini de işe katarak- açıklanmasıyla varılacak bir sonuç,…
MEKÂNIN İKTİDARI: SAHNE TASARIMI VE SEYİRCİ KONUMLANIŞININ İDEOLOJİK KODLARI Hakkı Yüksel Sahne, bir “oyun alanı”ndan çok; bedenlerin, bakışların ve iktidarın kesiştiği maddi bir ideoloji tezgâhıdır. Antik Yunan’dan dijital uzama bu evrim, salt mimari bir değişim değildir. Bu, aynı zamanda toplumsal tahakküm ve özneleştirme biçimlerinin görünmez elidir. Sahne tasarımı ve seyirci konumlandırma stratejileri, estetik kaygıların ötesinde; toplumsal hiyerarşilerin, kontrolün ve ideolojinin…
SAHNE VE TOPLUM: TİYATRO BİR EĞLENCE ARACI MI? Abdülkadir Yıldırım Tiyatro, yüzyıllardır sadece bir sanat formu olmanın ötesinde, toplumsal tartışmaları, değerleri ve iktidar ilişkilerini göz önüne seren bir platform olmuştur. Antik Yunan’dan bugüne kadar uzanan bu köklü tarih, tiyatronun kamusal alan anlamında ne kadar önemli bir rol oynadığını açıkça göstermektedir. Ancak bu roller zamanla değişmiş, tiyatro kent yaşamının merkezinde yurttaşların…
SAHNEDE VAR OLABİLMEK AMA NASIL? Sinem Kotil Sanatın ideolojiyle ilişkisini düşünmek, yalnızca sanatın “ne anlattığına” değil, “nasıl var olduğuna” da bakmayı gerektirir. Bir yapıtın biçimi, sesi, temposu, bedensel dili ya da sessizlikleri bile bir dünya görüşü, bir “normal” inşa eder. Bu nedenle sanatın ideolojik boyutu, içerikle sınırlı kalmaz; temsil ettiğiyle ve dışarıda bıraktığıyla, görünür kıldığıyla ve sessizleştirdiğiyle de belirlenir. Biçim…
SANATLA KIRILAN İDEOLOJİK PRANGALAR Sündüz Adilak Bedeni Politik Bir Alan Olarak Okumak Michel Foucault’ya göre kapitalist disiplin, hapishane ve benzeri kurumlarda geliştirilen tekniklerin tüm toplumsal yapılara yayılmasıyla mümkün hâle gelmiştir. Jeremy Bentham’ın panoptikon hapishane tasarımı hayata geçirilememiş olsa da panoptisizm Batı toplumlarını başka biçimlerde derinden şekillendirmiştir. Foucault’ya göre iktidar mekanizmaları, insan bilimleri tarafından üretilen “hakikatleri” bedeni disipline etmek, uysallaştırmak ve…
SANATIN EDİTLENMİŞ VE KIRIK AYNASI: İDEOLOJİ VE TEMSİL ÜZERİNE Adile Alagöz Sanat, yüzyıllardır bir “ayna” olarak tanımlanır. Gerçekliği yansıtan, topluma kendini gösteren, zamanın ruhunu kaydeden bir araç… Ancak aynanın doğasına baktığımızda, onun masum ve nötr bir yüzey olmadığını görürüz. Ayna, baktığımız açıya göre farklı gösterir; ışık, leke, buğu ya da kırıklar görüntüyü değiştirir. Sanatın aynalığı da böyledir. Kusursuz değildir, doğrudan…