BÜYÜMEYEN ÇOCUK – PANTOLONLU KADIN – ÖRTÜLÜ CİNSİYET SORUNSALI
Pınar Aydın O’Dwyer
Çocukluğu erişkin bakış açısı ve bölük pörçük anılarıyla anlamak, anlatmak hiç kolay değil. Hiç kimse çocukken “çocuk” olduğunu bilmez, büyüyünce de o zaten bilmediği hâlini hatırlayamaz. Yine de tıp ve sanat, o gün bugündür bıkmadan usanmadan çocukluğu ve ergenliği anlamaya çalışmakla uğraşıyor.
Peki ya (büyümek şartmış gibi) hiç büyümeyenler ya da büyüyemeyenler? Bedeni ve psikolojisi erişkinliğe yaklaşan ama bir türlü hedefe tam ulaşamayanlar; yani asla “adam” olmayan Peter Pan’lar? İşte, onlardan tiyatro sanatı etraflıca söz ediyor, opera sanatı ise daha öteye gidip seslerini de duyuruyor. Pantolon rol (trouser), paj veya kısa binici pantolonlu(breech) diye tanımlanan bu rollerin tümünün erkek olması ilginç, sanki hiç büyümeyenler sadece erkeklermiş gibi!
Tarihçe
Aslında bu bir türlü büyüyemeyen erkek karakterin sahnelerde ortaya çıkmasının nedeni sadece erkeklerin büyümeyen insanlar oluşundan değil elbette, kadınların sahneye çıkmasının yasak olmasından. Shakespeare oyunlarını yazdığı dönemde, ergen erkek rollerini erkek kostümü ve makyajıyla gizlice kadınlar oynuyormuş. Kadın rolleri de erkeklere (daha sonraları operada kastratolara) uygun bulunmuş. Shakespeare döneminden yaklaşık 50 yıl sonra Britanya Krallığı’nda “Restorasyon” ilanından sonra Kral II. Charles, kadınların İngiliz sahnesine çıkmasına izin vermiş. Roller hâlâ genç erkekleri tarif etmesine rağmen artık oynayanların kadın olduğu gün gibi ortadaymış ve bu çok ilgi çekmiş.
Operada Pantolon Roller
İngiliz tiyatrosuna paralel olarak özellikle de Shakespeare’in eserleri üzerine bestelenen opera eserlerinde pantolon veya paj rollerinin bir tarz olarak uzun süre devam etmiş olduğu görülüyor. Operada önce, ergen roller ince sesli (kastrato veya kontrtenor) erkek sanatçıların seslendirmesi için bestelenmiş. Kastrasyon yasaklanınca ve o dönemde yeterli sayıda kontrtenor sesli sanatçı bulunamayınca işin orijinaline geri dönülmüş, bu rolleri mezzosoprano ya da kontralto gibi kalın sesli kadın sanatçıların seslendirmesi usulü yaygınlaşmış (1). (…)
devamı için ABONE OL