ÇOCUK VE OYUN
Kamil Sönmez
Bilimsel yaklaşımla çocukluk, bebeklik ile ergenlik dönemi arasında kalan bir zaman dilimi olsa da bir ömür devam eden, yoğun duygusal anlarda, bencilleştiğimiz zamanlarda, nazlandığımız, ilgi beklediğimiz her an karşımıza çıkan içimizde bir türlü büyütemediğimiz ve yeri geldiğinde çocukça isteklerine gem vuramadığımız, gerçekle hayalin iç içe geçtiği dünyadan başka ne olabilir ki?
Çocuğun yetişkinden ayrıldığı temel noktalar; oyun, hayal gücü, yaratıcılık, spontanlık, ben merkezcilik, duygusal yoğunluk ve çabuk tepki verme olarak sıralanabilir. Dikkat edilecek olursa, yetişkin olamayan, olgunlaşamayan bireylerde yukarıda sıraladığımız birçok noktanın benzeştiği görülür. Yetişkin birey ile çocuk arasında kesişen ama zamanla yoğunluğu azalan tek ortak nokta oyun olgusudur. Diğerleri zamanla sönümlenirken; oyun, yaşam boyu bizi takip eder. Öyle olmasa Huizinga, homo ludens (oynayan insan) kavramını ortaya atmazdı. Oyun bir eğlence aracıdır, zamanı bir süreliğine durdurarak zihinsel yorgunluğu ortadan kaldırır. Keyfe keder olduğu için de istenildiği zaman bırakılabilir. Oyun özgürlüktür, neşedir, mücadeledir. Tiyatronun kökeninde Dionysos törenleri olduğunu biliriz. Bu törenlerin yarışma amacıyla yapıldığına işaret eden Huizinga, oyunun kökenlerine inebilmeyi başarmış ve amaçlarını doğru bir şekilde ortaya koyabilmiştir.
“Oyunun kendi dışında özgül bir amacı yoktur.” diyen Huizinga, ticari meta hâline gelen oyun kültürüne de eleştirisini yöneltmiş olur. Çağımızda insan, oyun yoluyla gündelik streslerinden kurtulmayı amaçlamanın yanında, içgüdüsel olarak adrenalin isteğini, kazanma güdüsünü tatmin edecek araçlar arar. Bunu keşfeden büyük oyun kurucular, işin içine lotaryayı (kumarı) da katarak oyunu farklı bir sürece taşımaktadır. Günümüzde bilgisayar-tablet oyunları çocukları adeta esir almıştır. Yetişkinler ise, yukarıda bahsi geçen ticari oyunlara ve/veya PlayStation vb. eğlence amacı güden oyunlara yönelmiştir. Yediden yetmişe herkes bir şekilde bir oyunun parçası, oyuncusu konumunda, becerisi oranında katılımcısı olmuştur. (…)
devamı için ABONE OL